Η τεχνική αυτή αφορά σε μια δραστηριότητα κατά την οποία οι μαθητές συμμετέχουν νοητά στην αναπαράσταση μιας κατάστασης που ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Καλούνται να αντιληφθούν πώς θα σκέπτονταν και πώς θα αντιδρούσαν ορισμένα πρόσωπα σε συγκεκριμένες συνθήκες (εργαζόμενοι, πελάτες, επιχειρηματίες, καταναλωτές, κ.λπ.). Πρόκειται για τη μέθοδο κατά την οποία οι μαθητές εξασκούν κάποιες ικανότητες – δεξιότητές σε ένα μαθησιακό περιβάλλον, που μιμείται το σκηνικό στο οποίο απαιτείται η χρήση των παραπάνω δεξιοτήτων στην πραγματικότητα. Η προσομοίωση μπορεί να θεωρηθεί ως ένα είδος παιξίματος ρόλων στη διάρκεια του οποίου οι μαθητές υποδύονται τον εαυτό τους, με αντικείμενα και συμπεριφορές που αντιστοιχούν στην πραγματικότητα, αν και η προσομοίωση έχει μεγαλύτερη διάρκεια.
Και στην εκπαιδευτική αυτή τεχνική αυτή μετά την ολοκλήρωση της δραστηριότητας, είναι απαραίτητο να ακολουθεί συζήτηση μεταξύ των συμμετεχόντων και των υπόλοιπων μαθητών της τάξης, για την ενδυνάμωση των γνώσεων.
Ιδιαίτερα διαδεδομένη είναι και η προσομοίωση επαγγελματικών καταστάσεων, η οποία μπορεί να οργανωθεί με τη βοήθεια μηχανημάτων και ειδικών οργάνων.
Η δραστηριότητα της προσομοίωσης μπορεί να προσφέρει στους μαθητές την πρακτική εκείνη γνώση, που απαιτείται για τον χειρισμό πραγματικών καταστάσεων, που καμιά θεωρία δεν μπορεί να εξασφαλίσει. Μέσω της προσομοίωσης προσφέρεται η ευκαιρία στους μαθητές να μαθαίνουν σε πραγματικές συνθήκες αλλά να μην επωμίζονται τις συνέπειες από τις ενδεχόμενες λαθεμένες κινήσεις τους. Αντίθετα, έχουν να εξετάσουν με ηρεμία, και με τη βοήθεια των συμμαθητών τους, τα λάθη που έγιναν, να εντοπίσουν τα αίτια των λαθών και να φροντίσουν να μην επαναληφθούν.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της τεχνικής, στην περίπτωση χρήσης εργαλείων της σύγχρονης τεχνολογίας (υπολογιστής, πολυμέσα, διαδίκτυο, κ.λπ.), αποτελούν τα «εικονικά εργαστήρια», τα οποία προσομοιώνουν με τη χρήση του ηλεκτρονικού υπολογιστή και εξειδικευμένων λογισμικών το πραγματικό περιβάλλον (π.χ. ενός εργαστηρίου χημείας).
Μερικά από τα πλεονεκτήματα της προσομοίωσης αυτής αντί της παραδοσιακής διδασκαλίας είναι τα εξής:
• επαναλαμβάνεται οποιαδήποτε στιγμή το πείραμα και χωρίς χάσιμο χρόνου, ώστε όλοι οι μαθητές να φτάσουν στην επιθυμητή γνώση, ενώ με την πειραματική διδασκαλία αυτό είναι δύσκολο να επιτευχθεί και χρονοβόρο
• παρέχουν μεγαλύτερη ευελιξία στο σχεδιασμό της διδασκαλίας βασιζόμενης σε πειράματα (προσομοιώσεις)
• επιτρέπουν στους μαθητές να πειραματιστούν, να μελετήσουν νόμους, να δια-πιστώσουν συσχετίσεις με τον πραγματικό κόσμο, να κάνουν υποθέσεις και να οδηγηθούν σε συμπεράσματα
• επειδή όλα είναι «εικονικά», εκμηδενίζεται ο κίνδυνος ατυχήματος από λάθος χρήση και περιορίζεται το οικονομικό κόστος από την προμήθεια υλικών για κάθε ομάδα μαθητών. Αντιθέτως με την πειραματική διδασκαλία απαιτούνται υλικά τα οποία είναι επικίνδυνα για τους μαθητές
• παρέχουν ταχύτητα και ακρίβεια στις ρυθμίσεις ενώ με την πειραματική διδασκαλία αυτό είναι δύσκολο να επιτευχθεί
• είναι στη διάθεση του μαθητή οποιαδήποτε στιγμή θελήσει να επαναλάβει το πείραμα μόνος του (ώστε να εμπεδώσει καλύτερα τη νέα γνώση), δίχως την παρουσία του εκπαιδευτικού, κάτι που είναι αδύνατο να γίνει με την πειραματική διδασκαλία.
Προδιαγραφές:
• Ο εκπαιδευτικός εξηγεί τους στόχους της προσομοίωσης (για ποιο λόγο γίνεται η δραστηριότητα, τι θα εξεταστεί, κ.λπ.)
• Εμψυχώνει τους μαθητές και δημιουργεί στην τάξη «κλίμα εμπιστοσύνης» ώστε να συμμετάσχουν όλοι οι μαθητές.
• Διαμορφώνει την κατάλληλη ιστορία και παρουσιάζει το κανονιστικό πλαίσιο (τι θα κάνουν οι μαθητές, σε πόσο χρόνο, κ.λπ.)
• Δημιουργεί «καρτέλες ρόλων» για τα πρόσωπα της ιστορίας, όπου αναγράφονται στοιχεία του κάθε ρόλου (φύλο, ηλικία, επαγγελματική ιδιότητα, προβλήματα, χαρακτήρας, κ.λπ.)
• Οι μαθητές επιλέγουν εθελοντικά τους ρόλους.
• Ο εκπαιδευτικός δεν παρεμβαίνει παρά μόνο αν κάτι πάει στραβά, και μετά την ολοκλήρωση των ρόλων συζητά με τους μαθητές για τη συγκεκριμένη εμπειρία τους και με βάση τους διδακτικούς στόχους του μαθήματος.
Από το βιβλίο “Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις για την Ανάπτυξη Κριτικής – Δημιουργικής Σκέψης” – Συντονισμός ανάπτυξης εκπαιδευτικού υλικού και γενική επιμέλεια εκδόσεων Ο.ΕΠ.ΕΚ.
