Σχέδια

Ο ελεύθερος σχεδιασμός εικόνων επιτρέπει στους μαθητές να εκφράσουν στοιχεία που σχετίζονται με την κριτική κατανόηση ενός θέματος και τα οποία είναι εξαιρετικά δύσκολο να εκφραστούν με λεκτικούς τρόπους. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα χρήσιμη τεχνική, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου ενδιαφέρει η ανάδειξη της κατανόησης της μορφολογίας ή των ιδιοτήτων (π.χ. οι φάσεις ανάπτυξης ενός φυτού). Συχνά ωστόσο είναι χρήσιμη και για την έκφραση στερεοτυπικών αντιλήψεων καθώς και στάσεων και συναισθημάτων των παιδιών για πρόσωπα ή και για καταστάσεις (π.χ. τα μέλη που αποτελούν μια πυρηνική οικογένεια, οι ρόλοι των δυο φύλων).

Η διαδικασία της κατασκευής σχεδίων είναι πολύ απλή. Στηρίζεται στην απλή οδη¬γία «Σχεδιάστε…». Για το λόγο αυτό είναι μια τεχνική ιδιαίτερα προσιτή για μαθητές της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και ιδιαίτερα της προσχολικής ηλικίας και των πρώτων τάξεων του δημοτικού, οι οποίοι αφενός μεν είναι αρκετά εξοικειωμένοι με το σκιτσάρισμα, αφετέρου δε δεν έχουν αναπτύξει τη γλωσσική τους ικανότητα στο βαθμό που απαιτούν άλλες τεχνικές. Η συγκεκριμένη τεχνική μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε αυτόνομα, είτε σε συνδυασμό με συζήτηση με το μαθητή προκειμένου μέσω των διευκρινίσεών του σε κατάλληλες ερωτήσεις του εκπαιδευτικού να αναδειχθούν περισσότερο αφανείς πτυχές του τρόπου με τον οποίο κατανοεί ένα ζήτημα. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία μαθητές ίσως θεωρήσουν τη συγκεκριμένη τεχνική απλοϊκή και άρα ότι κατά κάποιο τρόπο τους υποτιμά ενώ για τους μικρότερους μαθητές το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι δυσκολεύονται να εκφραστούν σχεδιάζοντας για αφηρημένες έννοιες.

Μια αρκετά συνηθισμένη επέκταση της τεχνικής των σχεδίων είναι η προσθήκη λεκτικών σχολίων σε αυτά. Με άλλα λόγια μπορεί να ζητηθεί από τους μαθητές να συμπληρώσουν ένα σχέδιό τους με δικά τους ελεύθερα σχόλια. Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα των σχεδίων, ακριβώς λόγω του τελείως ανοικτού τους χαρακτήρα, είναι ότι μπορούν να αποκαλύψουν όψεις της κριτικής κατανόησης των μαθητών για ένα ζήτημα τις οποίες ο εκπαιδευτικός ούτε καν είχε διανοηθεί.

Η αξιολόγηση ενός σχεδίου καθώς και των σχολίων που μπορούν να το συνοδεύ­ουν είναι φυσικό λόγω του ανοικτού χαρακτήρα της τεχνικής να αποτελεί εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση. Ωστόσο ορισμένα κριτήρια στα οποία θα μπορούσε να στη­ριχτεί μια τέτοιου τύπου αξιολόγηση είναι:

• Η συμπερίληψη στο σχέδιο όλων των κρίσιμων στοιχείων.
• Η μορφολογική ομοιότητα με το πρωτότυπο ή το ορθό (λαμβάνοντας υπόψη βεβαίως το επίπεδο της σχεδιαστικής ικανότητας των μαθητών).
• Ο πλούτος και η ποικιλία της πληροφορίας που επιτρέπουν στον εκπαιδευτικό να αντλήσει.